Instituut voor Neuropathische Pijn
Algemeen Wetenschap Mestcellen bij reumatoïde artritis en de ziekte van Bechterew en palmitoylethanolamide
| Mestcellen bij reumatoïde artritis en de ziekte van Bechterew en palmitoylethanolamide |
|
Mestcellen bij reumatoïde artritis en de ziekte van Bechterew en de mogelijke rol van palmitoylethanolamide (Normast®) Steeds weer ontdekken onderzoekers nieuwe aangrijpingspunten om de symptomen en de problemen op te lossen die bij reuma en aan reuma verwante ziektebeelden een rol spelen. Zo zijn in de gewrichten van patiënten met reumatoïde artritis veel meer mestcellen te vinden dan in gewrichten van gezonde personen. En hoe ernstiger de symptomen, hoe meer mestcellen er aanwezig zijn in het ontstoken gewrichtskapsel. Bovendien weten we uit een serie experimenten in diermodellen en andere laboratoriumstudies dat je zonder mestcellen geen gewrichtsontsteking krijgt. Wat doen mestcellen?Mestcellen maken een belangrijk deel uit van het afweersysteem. Deze cellen heten mestcellen omdat het lijkt alsof het vetgemeste cellen zijn: ze staan bol van uitermate kleine korreltjes. Die korrels bevatten allerlei irriterende stofjes, zoals histamine en de zogenaamde interleukines, die het afweersysteem stimuleren. Dat kan mooi zijn, maar bij reuma en verwante aandoeningen loopt die actie uit de hand. Mestcellen spelen ook een grote rol bij allerlei allergieën, en werden door de Nobelprijswinnares, professor Montalcini, ook wel de Prima Donna-cel van ons afweersysteem genoemd. Mestcellen hopen zich niet alleen in het gewrichtskapsel op, maar ook in de afwijkingen en beschadigingen van het bot bij reuma, de zogenaamde pannus en de wonden in het bot, de zogenaamde bot-erosies. Mestcel-opeenhopingen zien we ook optreden bij andere vormen van gewrichtsontstekingen, zoals bij jeugdreuma, systemische lupus erythematosus, psoriasis met artritis, ouderdomsartrose en bij osteoartrose. Ook de concentratie van de nare ontstekingsbevorderende uitscheidingsproducten van de mestcellen, zoals tryptase en histamine, is sterk verhoogd bij deze ziektebeelden. Als de mestcellen op hol geslagen zijn zoals bij bepaalde ontstekingen, kunnen deze cellen met Normast vaak weer in het gareel gebracht worden. Daarom is deze stof ook Nor (-malisatie) van de Mast (cel) genoemd. Op de buitenste laag van deze cellen hechten zich bovendien allerlei moleculen die antistoffen heten. Die antistoffen hechten aan lichaamsvreemde stoffen (ziektekiemen en allergenen) en activeren zo nog eens extra de mestcellen. Die geactiveerde mestcellen op hun beurt helpen het afweersysteem sterk op gang brengen en zo ontstaat een uit de hand lopende ontsteking. Bij reuma en bijvoorbeeld de ziekte van Bechterew wil je dat soort ontstekingen liever niet zien in je gewrichten. Het negatieve ontstekingsproces bij reumatoïde ziektenAntistoffen vormen zich in ons bloed als we in contact zijn geweest met iets wat niet in ons lichaam hoort, zoals een virus of bacterie. Ook bij chronische aandoeningen, zoals reuma, ontstaan er antistoffen. De antistoffen bij reumatoïde artritis die het meest voorkomen, worden ACPA's genoemd. Die antistoffen noemen we reumafactoren. Al in de jaren 50 van de vorige eeuw zijn die reumafactoren ontdekt. Dit blijken auto-antistoffen te zijn. Auto-antistoffen zijn antistoffen die zich richten tegen het eigen lichaam (auto staat voor eigen). Ze zijn vaak al aanwezig in het bloed voordat klinisch reuma is aangetoond en voorspellen vaak een ernstig verloop van de ziekte. Zij lijken ook een rol te spelen bij het ontstaan van ontstekingen. Afweercellen produceren bij reumatoïde artritis veel ontstekingseiwitten, en een deel daarvan dragen de naam cytokines. Cytokines heb je in allerlei verschillende soorten, en ze geven allemaal signalen af, het zijn een soort boodschappermoleculen. Ze zijn belangrijk voor de communicatie tussen cellen, zetten de afweerreactie aan of zorgen ervoor dat andere cytokines aangemaakt worden. Het cytokine met de naam Interleukine-1 (IL-1) zorgt voor de koortsreactie bij ontstekingen. Dat helpt de infectie te bestrijden, maar bij reumatoïde artritis wordt er in het ontstoken gewricht te veel IL-1 geproduceerd. IL-1 wordt bijvoorbeeld door de mestcellen geproduceerd. Daardoor worden gewrichten pijnlijk, dik en stijf. Uiteindelijk raken bot en kraakbeen beschadigd. Voorkomen van de gewrichtsafwijkingen met medicatieDe gevolgen van gewrichtsontstekingen door reuma kunnen desastreus zijn voor het dagelijks leven en werk van de patiënt. Met krachtige medicijnen bij aanvang van de ziekte is bij een deel van de patiënten veel ellende te voorkómen. Bijnierschorshormonen (meestal in de vorm van prednison) worden vaak gebruikt in de behandeling van reumatoïde artritis. Langdurig gebruik met deze sterke en algemene ontstekingsremmers geeft vaak ernstige bijwerkingen zoals overgewicht, hoge bloeddruk en suikerziekte. Nieuwe middelen zijn dus hard nodig. En die nieuwe middelen zijn nu beschikbaar. Maar helaas, ook die hebben problemen. Het grote nadeel van de nieuwe generatie van reumaremmers, de zogenaamde 'biologicals' of TNF remmers, is dat zij niet alleen de gewrichtsontsteking remmen maar ook de eigen afweer tegen bacteriën. Patiënten die een biological gebruiken, lopen dus een grotere kans op infectieziekten. De overactieve mestcellen remmen met Palmitoylethanolamide ( |