Benfotiamine is een synthetische variant van vitamine B1, deze laatste ook wel thiamine genoemd. Benfotiamine wordt echter beter in het lichaam opgenomen, omdat het goed oplost in vet (lipofiel). Benfotiamine lijkt vooral bij diabetische neuropathie een positief effect te hebben.

Werkingsmechanisme benfotiamine

Benfotiamine, met de moeilijke chemische naam S-benzoylthiamine O-monofosfaat, wordt opgenomen in het lichaam waarna het uiteenvalt in S-benzoylthiamine. Deze stof zorgt ervoor dat thiamine difosfaat concentraties in de cel verhoogd worden. Wanneer een te hoge bloedsuikerconcentratie in het bloed aanwezig is, ontstaan zogeheten "advanced glycation end products" (AGEs) die met het weefsel reageren en schade veroorzaken. Het enzym transketolase zorgt ervoor dat de voorlopers van de AGEs worden afgebroken via de pentosefosfaat route, een andere route om moleculen af te breken en zo energie te vormen. Thiamine is noodzakelijk om het enzym transketolase te activeren. Het resultaat is dan ook dat verhoogde concentraties thiamine in de cel er voor zorgen dat er minder AGEs ontstaan en dus minder schade optreedt.^[1] 

Klinische studies van benfotiamine

Duitse onderzoekers beoordeelden naar het effect van twee verschillende doseringen benfotiamine: 300 mg en 600 mg versus placebo. In totaal werden 165 diabeten met neuropathie verdeeld over de 3 groepen. Na 6 weken bleken de patienten die benfotiamine kregen, op de Neuropathy Symptom score significant een beter effect te hebben dan ingeval een per protocol analyse werd uitgevoerd. Dit betekent dat uitsluitend die patienten in de analyse werden meegenomen die de hele studie hadden voltooid. Vooral de afname van pijn reageerde het sterkste. De intention to treat anlyse liet geen verschil zien tussen de groepen. Deze analyse houdt in dat alle patienten worden geevalueerd die verdeeld zijn over de twee groepen, ook de patienten die uit zijn gevallen tijdens de studie. De meeste verbetering was te constateren in de groep met de hoogste dosering. Noemenswaardige bijwerkingen werden niet genoemd.^[2]

In een eerdere studie met 40 patienten werd ook hetzelfde anti-pijn effect gevonden.^[3] Deze studie vergeleek 200 mg benfotiamine met placebo gedurende 3 weken. De patienten in de befotiaminegroep hadden significant minder pijn in vergelijking met die in de placebogroep. Een open studie met 36 diabetespatienten met neuropathie liet zien dat de hogere doseringen van benfotiamine meer effect hadden dan de lagere doseringen.^[4] Ook bleek in een kleine studie dat na inname gedurende 3 maanden van een hoge dosis vitamine B1 met bijkomstig vitamine B12 meer effect had op de zenuwgeleiding dan een B-complexpreparaat.^[5] Een eerdere studie ondersteunt dit resultaat.^[6] Benfotiamine in combinatie met vitamine B6 en B12 bleek de zenuwgeleiding ook duidelijk te verbeteren ten opzichte van de controlegroep bij patienten met diabetische neuropathie.

Ook is er sprake van een synergie tussen analgetica en deze lipofiele vorm van vitamine B1.^[7]

Eerder hadden studies naar thiamine zelf ook al duidelijk effecten laten zien op pijn, doofheid, tintelingen en prikkelingen (paresthesieen)^[8]. Uit deze studie kwam verder naar voren dat er een correlatie bestaat tussen de vitamine B1 concentratie en de klachten. Hoe lager de concentratie van B1 des te ernstiger de neuropathische klachten. 

VitamineB1 beinvloedt celdood door te hoge glucose

Benfotiamine vertoont in uiteenlopende diermodellen ook positieve effecten, die een toepassing bij mensen ondersteunen.^[9][10]

Bij een te hoge glucoseconcentratie in het bloed blijkt dat cellen van de bloedvatwand afsterven. In een onderzoek naar het mechanisme van deze celdood is vastgesteld dat het zogeheten enzym proteine fosfatase type 2A (PP2A) wordt geactiveerd door een te hoge bloedsuikerconcentratie. Dit enzym zorgt onder andere voor celdood van de bloedwandcellen. Uit een experimenteel onderzoek blijkt dat benfotiamine de activatie van dit enzym door een te hoge bloedsuiker kan remmen.^[11] Dit is een van de mechanismen om celdood te voorkomen.

Verder blijkt benfotiamine de differentiatie van de cellen van de bloedwand te beinvloeden.^[12] Bij een te hoog suikergehalte in het bloed ontwikkelen de voorlopercellen van de bloedvatwand zich niet voldoende. Benfotiamine zorgt ervoor dat de cellen zich wel weer goed kunnen differentieren, en dus hun functie optimaal kunnen uitoefenen.

Studie naar effecten thiamine 

In de VS was een studie opgezet naar de effecten van vitamine B1 op de neuropathie bij diabetes. De rationale van die studie is:

It is estimated that more then 5 million people in the United States suffer from Diabetes Mellitus, and of these up to 80% suffer from painful diabetic peripheral neuropathy. Multiple medications have been tried for the treatment of painful diabetic neuropathy. These medications are directed at symptomatic relief and do not address the underlying cause of painful peripheral neuropathy. Thiamine is a water-soluble vitamin that participates in carbohydrate metabolism. Deficiency of thiamine causes beriberi, characterized by painful peripheral neuropathy and cardiomyopathy.

Basic research has suggested that thiamine deficiency may also be involved in the etiology of diabetic neuropathy by preventing the glycation of nerve fibers as well as apoptosis of endothelial cells. A study in the developing world found that oral thiamine and pyridoxine were helpful in improving the pain experienced in diabetic peripheral neuropathy as well as improving signs of neuropathy seen on neurological examination.

A screening study of patients with type II diabetes found that 76% of patients tested had a low serum thiamine level.Our study will examine the effect of oral thiamine supplementation on the symptom of pain in painful diabetic peripheral neuropathy. In addition we will follow serum thiamine levels to see if clinical change correlates with changes in serum thiamine levels.

Helaas is die studie nooit echt goed van start gegaan en zullen we de resultaten niet leren kennen. 

Al met al is benfotiamine een interessante stof voor de behandeling van neuropathie, in het bijzonder ingeval deze is veroorzaakt door diabetes.

David J. Kopsky en prof.dr. Jan M. Keppel Hesselink en  artsen, juni 2011 

Referenties