Neuropathie is een aandoening van de zenuwen. Maar daar hebben we er vele van. Zenuwen naar de spieren en zenuwen naar de huid. Zenuwen van de hersenen naar de benen, en zenuwen van de benen naar de hersenen. En dan ook nog zenuwen met dikke of grote vezels en zenuwen met kleine of smalle en dunne vezels. In het algemeen spreken neurologen van dikke vezel neuropathie en dunne vezel neuropathie. Het spreekt vanzelf dat de symptomen ook wisselen, afhankelijk van wat voor zenuwen aangedaan zijn. Laten we even bij dik en dun blijven. En kijken hoe die zich verhouden op basis van de symptomen.  

Dikke vezelneuropathie

Als de zenuwen die bestaan uit de zogenaamde dikke vezels (large-fiber neuropathie) zijn aangetast, dan ontstaan symptomen zoals verminderd gevoel (dove plekken op de huid), tintelen en soms wankelend lopen. Dat laatste heet sensibele ataxie met een mooi woord en betekent zoveel als wankelen omdat je je voeten niet goed voelt. De gevoelsstoornis begint meestal in de tenen, en stijgt dan langzaam en sokvormig op in de benen.

Dunne vezelneuropathie

Het niet goed functioneren van dunne zenuwvezels (de zogenaamde A-delta en C vezels, voor de aansturing sensibele functies (pijn- en temperatuurzin) en autonome functies) kan bij bij het begin van een neuropathie op de voorgrond staan en het kan ook geïsoleerd voorkomen. 

De symptomen van een neuropathie waarbij de kleine of dunne vezels zijn aangedaan (small-fiber neuropathie) zijn onprettige bizarre en abnormale gevoelens, zoals brandende en snijdende pijn, elektrische sensaties, tintelen en prikken, alsof er mieren over de huid lopen en slapende benen en armen sensaties. Ook komen krampachtige toestanden voor. We spreken met een  moeilijk woord dan over dysesthesie of paresthesie.

Die dunne vezels zijn zenuwen die of een heel klein beetje bescherming hebben van het myeline, of helemaal niet. Deze aandoening is een beetje een gedoe, want op het aanvullende normale EMG en geleidingsonderzoek vind je geen afwijkingen. Dit komt omdat de geleiding gemeten wordt in de grote zenuwvezels. Je kan de diagnose wel via een biopt van de huid stellen, want dan zie je dat er minder smalle vezels zijn (intraepidermal nerve fibers)

De klinische verdenking op dunne vezelneuropathie volgens het schema van de Universiteit van Maastricht volgt.

Klinische verdenking op dunne vezelneuropathie. Twee of meer van de volgende symptomen dienen aanwezig te zijn:

Dunne vezelneuropathie: ziekten 

Ziekten waarbij de kleine vezels zijn aangedaan zijn onder anderen: diabetes, gestoorde suikerstofwisseling, ziekte van Sjögren, monoclonale gammopathie of zogenaamd idiopathische neuropathie. ^[1] 

Als we de indeling van zenuwen naar de spieren (motorisch) en zenuwen vanaf de huid (sensibel) erbij halen, en ook nog de zenuwen die naar de interne organen gaan (de zogenaamde autonome zenuwen), dan kunnen we de volgende voorbeelden geven:

Dunne vezelneuropathie van gevoelszenuwen: 

1. Erfelijke sensibele neuropathie
2. Amyloidose neuropathie
3. HIV neuropathie
4. Diabetes neuropathie

Grote vezelneuropathie van gevoelszenuwen, ook wel de ataxische neuropathie genoemd, omdat je wankelt op je benen:

1. Syndroom van Sjogren
2. Vitamine B 12 en pyridoxine neuropathie
3. Neuropathie door anti-kanker middelen zoals cisplatinum
4. Ziekte van Friedreich

Dunne en grote vezels samen:

1. De neuropathie bij kanker
2. Diabetische sensorische neuropathie
3. Erfelijke neuropathie 

Vooral motorische neuropathie:

1. Immune neuropathie: Guillain-Barre
2. Neuropathie door porfyrie
3. Erfelijke motorische en sensibele neuropathie 
4. Lood neuropathie
5. Lumbosacrale neuropathie bij diabetes (amyotrofie)

Autonome neuropathie:

1. Amyloidose,
2. ziekte van Sjogren, 
3. kanker,
4. diabetes en
5. door geneesmiddelen zoals amiodarone en vincristine. 

Overigen

En dan zijn er nog een aantal overige en zeldzame dunne vezelaandoeningen, die idiopatisch worden  genoemd. Idiopathisch is een moeilijk woord voor het feit dat we de oorzaak niet kennen.

Daaronder vallen de idiopathische dunne vezelneuropathie, mondbranden, rectale overgevoeligheid en loze aandrang, CRPS type I, en het zogenaamde syndroom van Ross bestaande uit het syndroom van Adie met segmentale zweetstoornissen.  

Versie Augustus 2010; Auteurs: Prof.dr. Jan M. Keppel Hesselink en Drs David J. Kopsky, artsen  

Referenties