Instituut voor Neuropathische Pijn

Home > Neuropathie > Dunne vezel neuropathie > Dikke en dunne vezelneuropathie

Dikke en dunne vezelneuropathie

Neuropathie is een aandoening van de zenuwen. Maar daar hebben we er vele van. Zenuwen naar de spieren en zenuwen naar de huid. Zenuwen van de hersenen naar de benen, en zenuwen van de benen naar de hersenen. En dan ook nog zenuwen met dikke of grote vezels en zenuwen met kleine of smalle en dunne vezels. In het algemeen spreken neurologen van dikke vezel neuropathie en dunne vezel neuropathie. Het spreekt vanzelf dat de symptomen ook wisselen, afhankelijk van wat voor zenuwen aangedaan zijn. Laten we even bij dik en dun blijven. En kijken hoe die zich verhouden op basis van de symptomen.

Over de behandeling met de speciaal voor dunne vezel neuropathie pijn ontwikkelde fenytoine creme en over de lichaamseigen stof palmitoylethanolamide elders op deze site meer (en zie onderaan).

Dikke vezelneuropathie

Als de zenuwen die bestaan uit de zogenaamde dikke vezels (large-fiber neuropathie) zijn aangetast, dan ontstaan symptomen zoals verminderd gevoel (dove plekken op de huid), tintelen en soms wankelend lopen. Dat laatste heet sensibele ataxie met een mooi woord en betekent zoveel als wankelen omdat je je voeten niet goed voelt. De gevoelsstoornis begint meestal in de tenen, en stijgt dan langzaam en sokvormig op in de benen.

Beschadiging vezels bij dunne vezelneuropathie

Beschadiging vezels bij dunne vezelneuropathie

Dunne vezelneuropathie

Dunne vezel neuropathie is een diagnose die vaker gesteld wordt. Deze aandoening geeft vaal onbegrepen brandende pijnen, waartegen weinig kruid gewassen is. Het gaat bij de dunne vezel neuropathie om het niet goed functioneren van dunne zenuwvezels (de zogenaamde A-delta en C vezels, voor de aansturing gevoelsfuncties in de huid (pijn- en temperatuurzin) en autonome functies). Dat kan bij bij het begin van een neuropathie op de voorgrond staan en het kan ook geïsoleerd voorkomen. Hiernaast de afbeelding van de stoornissen in de dunne vezels (uit The Clinical Approach to Small Fibre Neuropathy and Painful Channelopathy door Andreas C Themistocleous; Juan D Ramirez; Jordi Serra; David L H Bennett. Pract Neurol. 2014;14(6):368-379.)

De symptomen van een neuropathie waarbij de kleine of dunne vezels zijn aangedaan (small-fiber neuropathie) zijn onprettige bizarre en abnormale gevoelens, zoals brandende en snijdende pijn, elektrische sensaties, tintelen en prikken, alsof er mieren over de huid lopen en slapende benen en armen sensaties. We spreken met een  moeilijk woord dan over dysesthesie of paresthesie. Ook komen krampachtige toestanden voor.

Die dunne vezels zijn zenuwen die of een heel klein beetje bescherming hebben van het myeline, of helemaal niet. Deze aandoening is een beetje een gedoe, want op het aanvullende normale EMG en geleidingsonderzoek vind je geen afwijkingen. Dit komt omdat de geleiding gemeten wordt in de grote zenuwvezels. Je kan de diagnose wel via een biopt van de huid stellen, want dan zie je dat er minder smalle vezels zijn (intraepidermal nerve fibers)

De klinische verdenking op dunne vezel neuropathie volgens het schema van de Universiteit van Maastricht volgt.

Klinische verdenking op dunne vezel neuropathie. Twee of meer van de volgende symptomen dienen aanwezig te zijn:

Sensibel

Autonoom

Perifere pijn (brandend) Sicca syndroom (droge mond en/of droge ogen)
Paresthesieen (gevoelsstoornssen) Accomodatiestoornissen (van het zien)
Allodynie (o.a. laken intolerantie) Hyperhidrosis/ hypohidrosis (te weinig of veel zweten)
Verminderde temperatuurzin Mictiestoornissen (stoornissen met plassen)
Verminderde pijnzin Impotentie / lubricatie problemen / ejaculatie stoornissen
Gastroparese (Maagproblemen)
Diarrhee dan wel obstipatie
Opvliegers (facial flushing)
Orthostatische klachten (duizeligheid bij plotseling opstaan)  

Hartkloppingen

Dunne vezel neuropathie: ziekten 

Ziekten waarbij de kleine vezels zijn aangedaan zijn onder anderen: diabetes, gestoorde suikerstofwisseling, CRPS, ziekte van Sjögren, monoclonale gammopathie of zogenaamd idiopathische neuropathie. [1]

Als we de indeling van zenuwen naar de spieren (motorisch) en zenuwen vanaf de huid (sensibel) erbij halen, en ook nog de zenuwen die naar de interne organen gaan (de zogenaamde autonome zenuwen), dan kunnen we de volgende voorbeelden geven:

Dunne vezel neuropathie van gevoelszenuwen: 

  1. Erfelijke sensibele neuropathie
  2. Amyloidose neuropathie
  3. HIV neuropathie
  4. Diabetes neuropathie

Dikke vezelneuropathie van gevoelszenuwen, ook wel de ataxische neuropathie genoemd, omdat je wankelt op je benen:

  1. Syndroom van Sjogren
  2. Vitamine B 12 en pyridoxine neuropathie
  3. Neuropathie door anti-kanker middelen zoals cisplatinum
  4. Ziekte van Friedreich

Dunne en dikke vezels samen:

  1. De neuropathie bij kanker
  2. Diabetische sensorische neuropathie
  3. Erfelijke neuropathie

Vooral motorische neuropathie:

  1. Immune neuropathie: Guillain-Barre
  2. Neuropathie door porfyrie
  3. Erfelijke motorische en sensibele neuropathie
  4. Lood neuropathie
  5. Lumbosacrale neuropathie bij diabetes (amyotrofie)

Autonome neuropathie:

  1. Amyloidose,
  2. ziekte van Sjogren,
  3. kanker,
  4. diabetes en
  5. door geneesmiddelen zoals amiodarone en vincristine.

Overige aandoeningen en behandeling

En dan zijn er nog een aantal overige en zeldzame dunne vezel aandoeningen, die idiopatisch worden  genoemd. Idiopathisch is een moeilijk woord voor het feit dat we de oorzaak niet kennen.

Daaronder vallen de idiopathische dunne vezelneuropathie, mondbranden, rectale overgevoeligheid en loze aandrang, CRPS type I, en het zogenaamde syndroom van Ross bestaande uit het syndroom van Adie met segmentale zweetstoornissen.

Bij behandelen wordt vrijwel altijd alleen symptomatisch behandeld. Wij doen meer met het inzetten van het zenuwbeschermende en pijnstillende supplement palmitoylethanolamide. Dat is een supplement en een lichaamseigen stof met vrijwel geen bijwerkingen, die vele patienten met vezelneuropathie al behoorlijk geholpen heeft. De instapdosering is 2 maal daags 2 capsules van 400 mg, of 3 maal daags 1 capsule. De stof vorm de basis voor ons natuurlijk genezingsvermogen.

Verhaal van een patient met een vermoedelijke dunne vezelneuropathie

Zo kan dunne vezel neuropathie zich bijvoorbeeld openbaren:

Sinds een jaar of zes is de huid van mijn beide benen overgevoelig, waardoor ik geen stof van lange broeken verdraag. De stof voelt prikkelig, hard, nat en schurend aan.
De overgevoeligheid begon in de vorm van kleine plekken op de bovenbenen, heeft zich in de loop der jaren uitgebreid en zit nu overal op boven- en onderbenen, zowel aan voor- als achterkant.
Zit ik op een stoel met een diepe zitting die de onderkant van mijn bovenbenen indrukt, dan verergeren de klachten; indien mogelijk plaats ik mijn voeten daarom op een steun die de druk op de bovenbenen verlicht.

In bed komt de prikkeling doorgaans tot rust. De volgende ochtend begin ik dan weer met een schone lei, en als ik een zachte broek voor in huis aantrek, heb ik het eerste uur minder last. Maar daarna keren de klachten terug en ´s middags en ´s avonds is er geen houden meer aan.

Ruwe stoffen als denim en wol draag ik allang niet meer. Lange tijd had ik baat bij het dragen van een zijden lange onderbroek, maar de laatste tijd werkt die oplossing stukken minder (al is de aanraking van de gewone broek op de huid nog erger). Als ik thuis ben en geen mensen hoef te ontvangen loop ik met een zachte omslagdoek om de benen.

De oorzaak van deze klachten is nooit duidelijk geworden. Mogelijk zijn ze ontstaan na het verrichten van zware fysieke arbeid in de tuin, waarbij ik grote druk op mijn bovenbenen heb uitgeoefend. Maar meer dan een veronderstelling is dat niet.

Versie Augustus 2010; Auteurs: Prof.dr. Jan M. Keppel Hesselink en Drs David J. Kopsky, artsen, revisie juni 2015, JMKH, revisie december 2016, JMKH

Referentie

[1] Devigili G, Tugnoli V, Penza P, Camozzi F, Lombardi R, Melli G, Broglio L, Granieri E, Lauria G. | The diagnostic criteria for small fibre neuropathy: from symptoms to neuropathology. | Brain. | 2008 Jul;131(Pt 7):1912-25. Epub 2008 Jun 4.

Gerelateerde artikelen