Zowel voor de spasticiteit, de pijnlijke spasmen en de neuropathsiche pijnen hebben enkele neurologen aan patiënten met MS  de lichaamseigen, ontstekingsremmende en pijndempende stof palmitoylethanolamide (Normast®) gegeven. De resultaten beschrijven we hier in het kort.

Brandende benen, MS en rolstoelgebonden 

Een 37 jarige man met MS had veel last van brandende sensaties in de benen, en de behandeling met in totaal driehonderd mg pregabaline had niet genoeg effect. Er werd behandeld met palmitoylethanolamide en daarop verbeterde de brandende pijn aanmerkelijk en de gestoorde slaap eveneens. Een 55 jarige man met multiple slcerose gedurende 15 jaar is sinds 5 jaar rolstoelgebonden. Er zijn veel spasmen, vooral  's nachts. Uit onderzoek is gebleken dat spasmen bij MS soms goed te behandelen zijn met Cannabis. Maar niet alle patiënten willen Cannabis gebruiken. Deze patiënt werd behandeld met Normast®, palmitoylethanolamide, een endocannabinoid, oftewel een molecuul dat lijkt op Cannabis, en dat door onze eigen cellen gemaakt wordt. Palmitoylethanolamide werd in een dosering van 300 mg gegeven en na 10 dagen merkte de patiënt dat de spasmen in intensiteit en frequentie afnamen, en na 15 dagen waren de spasmen vrijwel verdwenen.

Tien MS patienten met neuropathische pijnen 

In een andere kliniek zijn de volgende resultaten behaald bij een patientengroep van 10 MS patiënten, die allen problemen hadden met neuropathische pijnen en spasticiteit. De behandeling van de spastische en neuropathische pijnen met gabapentine en Pregabaline had geen resultaat. Bij dit regime werd palmitoylethanolamide gevoegd, waardoor de symptomen merkbaar verbeterden.

Endocannabinoiden bij MS 

Onderzoek bij patienten gaf al eerder aan dat het zogenaamde endocannabinoide-systeem bij MS anders functioneert dan bij gezonde vrijwilligers, en de onderzoekers meenden al dat de cannabisachtige moleculen die wij zelf in ons lijf maken ( de endocannabinoiden) zenuwbeschermende en immuunmodulerende werking bij MS kunnen hebben:

Therapies that affect the endocannabinoid (EC) system may have immunomodulatory, symptomatic and neuroprotective effects. ^[1] 

En in een overzicht uit 2011 lezen we: 

Experimental work has provided robust evidence of the immunomodulatory and neuroprotective properties that cannabinoids exert in animal models of multiple sclerosis. Through activation of the CB2 receptor, cannabinoids modulate peripheral blood lymphocytes, interfere with migration across the blood-brain barrier and control microglial/macrophage activation. CB1 receptors present in neural cells have a fundamental role in direct neuroprotection against several insults, mainly excitotoxicity.

In multiple sclerosis, several reports have documented the disturbance of the endocannabinoid system. Considering the actions demonstrated experimentally, cannabinoids might be promising agents to target the main aspects of the human disease.^[1] 

Muizen met MS en palmitoylethanolamide

Er is een zogenaamd muizenmodel voor MS waaruit blijkt dat palmitoylethanolamide zowel de ontstekingsaspecten die op MS lijken remt, als de verlammingen verbetert. Hier een aantal opmerkingen uit die studie.

Increasing evidence from animal studies suggests that cannabinoids could also prove efficient to fight neurodegeneration, demyelination, inflammation and autoimmune processes occurring in this (MS) pathology.

However, the use of cannabinoids is limited by their psychoactive effects. In this context, potentiation of the endogenous cannabinoid signalling could represent a substitute to the use of exogenously administrated cannabinoid ligands.

Here, we studied the expression of different elements of the endocannabinoid system in a chronic model of MS in mice.

We first studied the expression of the two cannabinoid receptors, CB(1) and CB(2), as well as the putative intracellular cannabinoid receptor peroxisome proliferator-activated receptor-alpha. We observed an upregulation of CB(2), correlated to the production of proinflammatory cytokines, at 60 days after the onset of the MS model.

At this time, the levels of the endocannabinoid, 2-arachidonoylglycerol, and of the anti-inflammatory anandamide congener, palmithoylethanolamide, were enhanced, without changes in the levels of anandamide.

Finally, the exogenous administration of palmitoylethanolamide resulted in a reduction of motor disability in the animals subjected to this model of MS, accompanied by an anti-inflammatory effect. This study overall highlights the potential therapeutic effects of endocannabinoids in MS.^[2] 

Het lijkt er dus op basis van deze beide studies op dat zowel in het muizenmodel als bij de mens het eigen lichaam palmitoylethanolamide in stelling brengt bij MS als een poging tot zelfgenezing. Als je in het muizenmodel dan extra palmitoylethanolamide toevoegt, dan neemt de ontsteking af en de muisjes lopen beter. 

Pijn, spasmen en spasticiteit behandeld met palmitoylethanolamide 

Uit deze korte gevalsbeschrijvingen blijkt dat er patiënten met MS zijn, en die kampen met met neuropathische pijnen, pijnlijke spasmen en/of spasticiteit, baat hebben bij de behandeling met het lichaamseigen palmitoylethanolamide. Deze pijnstillende en ontstekingsmodulerende stof wordt in onze eigen cellen gevormd, en is uitgebreid onderzocht bij een groot aantal aandoeningen, zoals ernstige herniapijn, pijn bij gordelroos en diabetes, het carpale tunnelsyndroom en kaakpijn. In al die studies bleek een goed pijnstillend effect, zonder problematische bijwerkingen.

Palmitoylethanolamide behoort tot de groep van de endocannabinoiden, stoffen die lijken op cannabis en door onze eigen weefsels gevormd worden (endo, van endogeen, binnen in).

Sinds 2010 is palmitoylethanolamide onder de naam Normast in Nederland beschikbaar gekomen. De stof heeft duidelijk pijnstillende en spasmen- remmende werking, zoals uit de bovenstaande voorbeelden blijkt, en er zijn geen problematische bijwerkingen van te verwachten. Verder kan de stof goed ingezet worden naast allerlei andere medicamenten, zonder kans op nare interacties. Ook oudere patiënten kunnen dit middel goed verdragen. Er zijn inmiddels veel klinische studieresultaten bekend.  ^{[2] [3] [4] [5][6][7][8] [9][10][11][12][13][14]}

Het inzetten van dit middel lijkt bij neuropathische pijnen en pijnlijke spasmen bij MS niet onverstanding, al was het alleen maar dat veel van de dagelijks door MS-patienten gebruikte middelen voor deze klachten discutabel zijn, zoals op 5 juli 2008 in het Geneesmiddelenbulletin over MS stond.

Wat stond daar dan? De werking van veel van de dagelijks voorgeschreven medicijnen zijn nooit bewezen. Om de symptomen van MS mee te behandelen. 

Geneesmiddelenbulletin sceptisch over symptomatische behandelingen bij MS 

In het Geneesmiddelenbulletin worden alle middelen besproken die artsen voorschrijven aan multipele sclerose patiënten, om de symptomen te verminderen. Dat zijn er vrij veel.

Januari 2011, prof. dr. Jan M. Keppel Hesselink