Instituut voor Neuropathische Pijn

Home > Neuropathie > Letsel > Schoudergordelsyndroom (thoracic outlet syndrome, TOC)

Schoudergordelsyndroom (thoracic outlet syndrome, TOC)

Pijn en ellende. Beklemming van zenuwen en andere structuren rond de schouder. Wat is het en wat te doen? Het schoudergordelsyndroom of vooral bekend in het Engels als thoracic outlet syndrome (TOC), is een aandoening waarbij een zenuwbundel in de nek, komend van de plexus brachialis, en/of twee bloedvaten, de arteria subclavia en de vena subclavia, beklemd raken, rond het sleutelbeen. De zenuwen en de bloedvaten lopen onder het sleutelbeen door vooral de arm in. Dat kan allerlei nare klachten van pijn en bizarre gevoelens in nek en arm geven.

schoudergordelsyndroom

schoudergordelsyndroom

Het schoudergordelsyndroom is een van de meest niet herkende oorzaken van allerlei klachten van pijn, doofheid en krachtsverlies in arm en hand. Het wordt soms niet herkent door dokters, of men denkt dat er bijvoorbeeld een armzenuw in de knel zit ter hoogte van de elleboog, of dat er diabetes is. Maar nee, het is geen diabetes, geen nekhernia, geen carpaal tunnelsyndroom. Het is iets heel anders, en moet ook anders behandeld worden!

Advies: capsules die de natuurlijke zenuwbeschermende en pijnstillende stof palmitoylethanolamide, samen met fysiologisch gedoseerde vitamines B lijken de beste zenuwbescherming en pijnverlichting te geven bij dit soort zenuwdruk problemen. [1]

Het heeft veel te maken met slechte houdingen, te veel zitten in foute houding achter de computer, te veel teksten met phones en tablets, uitgezakt voor de TV zitten, of foutief sporten. We vergeten maar al te vaak dat onze nekspieren 1/8ste van ons totale gewicht torsen, dat is het gewicht van ons hele hoofd. Maar we zullen zien dat er ook andere oorzaken zijn.

Over de definitie van thoracic outlet syndrome is heel veel gedebatteerd en onenigheid ontstaan nadat Dr. Peet in 1956 dit syndroom beschreven heeft.[2] De grootste groep van patienten is tussen de 20 en 50 jaar.[3] Hier bespreken we wat het is, wat er gebeurd in de zenuw bij beklemming, en wat er aan te doen is.

Ontstaan van het Thoracic outlet syndroom (schoudergordelsyndroom)

De benaming in het Engels benadrukt de plaats en de oorzaak van het schoudergordelsyndroom. Thoracic betekent thorax oftewel borstkas, en outlet betekent uitgang. Dus daar waar de zenuwen en bloedvaten uit de borstkas komen, daar ontstaat het probleem. De zenuwen en bloedvaten lopen uit de borstkas tussen het sleutelbeen en de eerste rib. Wanneer deze ruimte beperkt is, door bijvoorbeeld

  • een extra rib,
  • een slecht genezen breuk van het het sleutelbeen,
  • eerste rib die bizar van vorm is (malformatie),
  • te dikke nekspieren (scalenusspieren),

dan kunnen de zenuwen en/of bloedvaten bekneld raken.

Ook bij een ongeval, wanneer een het sleutelbeen of de eerste rib gebroken is, kan het thoracic outlet syndroom ontstaan. Verder bij bepaalde beroepen of sporten waarbij de scalenusspieren (bepaalde nekspieren) overmatig worden gebruikt en daardoor groeien (spierhypertrofie) kan dit syndroom ontstaan. Dit komt vooral voor wanneer de armen veel omhoog worden gebracht zoals bij schilders, kappers, schoolleraren, en zwemmen, het frequent gooien van een bal (rugby en cricket). Maar ook bij frequente en fanatieke sportschoolboys, de hulks die je wel eens ziet lopen, kunnen te grote volumineuze nekspieren gekweekt hebben, waardoor de zenuwen in de knijp komen.

Klachten bij het schoudergordelsyndroom

De klachten van het schoudergordelsyndroom zijn afhankelijk van welke structuur bekneld geraakt is. In 90% van de patienten komt een zenuwbeklemming voor.[4] Een beknelling van een slagader komt maar in 1% van de gevallen voor.

Neurogene schoudergordelsyndroom, de neuralgie van de schoudergordel

c8-th1.jpg

  •  Pijn, doofheid, tintelingen, prikken en overgevoeligheid kunnen voorkomen in het gebied van de eerste nekzenuw tot en met de achtste borstzenuw (C1 en Th8, zie plaatje), in de schouder, aan de mediale kant van het schouderblad, en in de nek.[2]
  • Niet tegen koude kunnen, het Raynaud fenomeen (koude hand en verkleuringen van de handen) door een overactiviteit van een deel van het autonome zenuwstelsel, het sympathisch zenuwstelsel

Er zijn 2 varianten van het neurogene thoracic outlet syndroom (NTOC). De eerste variant waarbij daadwerkelijk de vermindering van zenuwgeleiding objectief gemeten kan worden en een tweede variant waarbij de zenuwgeleiding normaal is.

In beide gevallen echter is de uiteindelijke functie van de zenuw gestoord, en is er pijn. In bepaalde gevallen kan de chirurg een uitkomst bieden. [6]

Veneuze schoudergordelsyndroom

Wanneer een schouder ader, zoals de vena subclavia (de ader die onder het sleutelbeel loopt) in de beknelling is, dan wordt de arm blauw, dik (oedeem) en zijn er vaak tintelingen in de vingers (door het oedeem). Ook kunnen de oppervlakkige aders gezwollen zijn.

Arteriele schoudergordelsyndroom

Wanneer een slagader, zoals de slagader die onder het sleutelbeen loopt (de arteria subclavia) wordt afgekneld, dan is arm koud en de kleur van de huid bleek (vaak bleker dan de andere arm). De diagnose kan worden gesteld met echografie, of een angiografie. Dat zijn methodes om de ader af te beelden door geluid, of door contrastvloeistof.

Wat gebeurt er in de zenuw, wat te doen?

Bij zenuwbeklemmingssyndromen, waarbij het schoudergordelsyndroom er een is, maar bijvoorbeeld het carpale tunnel syndroom, ischias en het tarsale tunnelsyndroom anderen, gebeurt er steeds hetzelfde. De zenuw komt onder druk te staan, hetzij door een te dikke spier of ligament, hetzij door een hernia of druk ergens anders door (litteken), en de zenuw wordt daardoor geprikkeld.

Een geprikkelde zenuw gaat ontstekingsstofjes maken, de zenuw raakt ontstoken, en gaat opzwellen. Er is echter al weinig plek voor de zenuw, en bij zwellen nog minder plek. Dan ontstaat er nog meer functiestoornissen in de zenuw en nog meer pijn. Dat alles kan je het best behandelen met een stof die:

1. zwellingen en ontsteking tegen gaat,
2. pijn verminderd en
3. zenuwen beschermd tegen schade.

Een dergelijke beschermende en ontstekingsremmende en pijnstillende stof bestaat gelukkig, het is de natuurlijke stof palmitoylethanolamide, waarmee wij al lang met veel succes werken. [1]

Deze stof heeft zijn werking bewezen bij tal van zenuwbeklemmingssyndromen, zoals ischias en het carpale tunnelsyndroom.[8] Ook bij het tarsale tunnelsyndroom wordt de stof vaak ingezet.[9] Zoals gezegd lijkt de beste werking op te treden als in de capsules ook fysiologische doseringen van vitamines B voorkomen.

Het kan ook bijzonder handig zijn om met dit soort klachten ook een bewegingsexpert, zoals een osteopaat, of een Mensendieck en Cesar therapeut mee te laten kijken. Die kijken natuurlijk naar verschillende zaken.

Maar voordat het mes erin gaat, bezoek een goede osteopaat of chiropracter, en een goede houdingstherapeut. Je moet de osteopaat en de chiropractor wel de tijd geven, het kost een cyclus behandelingen om de hele schoudergordel als het ware weer te ontharden. Dat dient dan hand in hand te gaan met veranderingen in je bewegingsgedrag. De meest optimale behandeling als je echt hart voor je eigen lijf hebt is dan ook:

1. Osteopathie of Chiropractie of Manuele therapie
2. Mensendieck of Cesar,
3. Palmitoylethanolamide (liefst in capsules met vitamine B, 3 maal daags na de maaltijd) gedurende het hele behandeltraject totdat alle klachten geheel verdwenen zijn..

Elders op deze website meer over de rol die deze stof kan spelen bij de behandeling van zenuwbeklemmmingen. Het is een goede eerste keusbehandeling.

Er zijn ook andere behandelingen ingezet, zoals bijvoorbeeld Botox injecties (botulinum toxin type A (BTX-A) injecties) in spieren rond de schoudergordel. Die behandeling werkt echter niet. [10]

Bepaalde fysiotherapeutische oefeningen werken slechts bij een klein aantal patienten. [11]

Alleen in bepaalde gevallen dient de chirurg in te grijpen, dat gaat dan bij een goede indicatie stelling, zoals dat heet, veelal goed. [12][13]
Het is wel verbazend dat er maar heel weinig studies gedaan zijn naar hoe je een schoudergordelsyndroom nu precies het beste kan behandelen. Dat geldt ook voor bijvoorbeeld het tarsale tunnel syndroom.

Auteur: DJ Kopsky, arts, december 2012, prof. JMK Hesselink, revisie juni 2015, revisie juli 2016.

Referentie

[1] Keppel Hesselink JM1, Kopsky DJ1. | Palmitoylethanolamide, a neutraceutical, in nerve compression syndromes: efficacy and safety in sciatic pain and carpal tunnel syndrome. | J Pain Res. | 2015 Oct 23;8:729-34. doi: 10.2147/JPR.S93106. eCollection 2015.

[2] Hooper TL, Denton J, McGalliard MK, Brismée JM, Sizer PS Jr. | Thoracic outlet syndrome: a controversial clinical condition. Part 1: anatomy, and clinical examination/diagnosis. | J Man Manip Ther. | 2010 Jun;18(2):74-83.

[3] Köknel Talu G. | Thoracic outlet syndrome. | Agri. | 2005 Apr;17(2):5-9.

[4] Sanders RJ, Hammond SL, Rao NM. | Diagnosis of thoracic outlet syndrome. | J Vasc Surg. | 2007 Sep;46(3):601-4.

[5] Hooper TL, Denton J, McGalliard MK, Brismée JM, Sizer PS Jr. | Thoracic outlet syndrome: a controversial clinical condition. Part 1: anatomy, and clinical examination/diagnosis. | J Man Manip Ther. | 2010 Jun;18(2):74-83.

[6] Likes KC1, Orlando MS2, Salditch Q2, Mirza S2, Cohen A2, Reifsnyder T2, Lum YW2, Freischlag JA2. | Lessons Learned in the Surgical Treatment of Neurogenic Thoracic Outlet Syndrome Over 10 Years. | Vasc Endovascular Surg. | 2015 Feb;49(1-2):8-11. doi: 10.1177/1538574415583850. Epub 2015 Apr 27.

[7] Keppel Hesselink JM1, Kopsky DJ1. | Palmitoylethanolamide, a neutraceutical, in nerve compression syndromes: efficacy and safety in sciatic pain and carpal tunnel syndrome. | J Pain Res. | 2015 Oct 23;8:729-34. doi: 10.2147/JPR.S93106. eCollection 2015.

[8] G. Guida, A. de Fabiani, F. Lanaia, A. Alexandre, G.M. Vassallo, L. Cantieri, M. de Martino, M. Rogai, S. Petrosino | La palmitoiletanolamida (Normast) en el dolor neuropatico cronico por lumbociatalgia de tipo compresivo: estudio clinico multicentrico. | Dolor | 2010, 25:35-42

[9] Keppel Hesselink | Use of the Analgesic, Anti-inflammatory and Neuroprotectant Supplement Palmitoylethanolamide in the Tarsal Tunnel Syndrome | Ankle, Clin Res Foot Ankle 2015, 3:1
http://dx.doi.org/10.4172/2329-910X.1000e105

[10] Finlayson HC1, O'Connor RJ, Brasher PM, Travlos A. | Botulinum toxin injection for management of thoracic outlet syndrome: a double-blind, randomized, controlled trial. | Pain. | 2011 Sep;152(9):2023-8. doi: 10.1016/j.pain.2011.04.027. Epub 2011 May 31.

[11] Hanif S1, Tassadaq N, Rathore MF, Rashid P, Ahmed N, Niazi F. | Role of therapeutic exercises in neurogenic thoracic outlet syndrome. | J Ayub Med Coll Abbottabad. | 2007 Oct-Dec;19(4):85-8.

[12] Sheth RN1, Campbell JN. | Surgical treatment of thoracic outlet syndrome: a randomized trial comparing two operations. | J Neurosurg Spine. | 2005 Nov;3(5):355-63.

[13] Schneider DB1, Dimuzio PJ, Martin ND, Gordon RL, Wilson MW, Laberge JM, Kerlan RK, Eichler CM, Messina LM. | Combination treatment of venous thoracic outlet syndrome: open surgical decompression and intraoperative angioplasty. | J Vasc Surg. | 2004 Oct;40(4):599-603.

Gerelateerde artikelen